Veel lezers van deze blog zitten midden in hun herstel na een voorste kruisbandblessure. Maar hoe ontstaat zo’n blessure eigenlijk en waarom zien we ze zo vaak bij vrouwelijke voetballers?
Onderzoeker Dr. Anne Benjaminse doet hier al jaren onderzoek naar. In dit artikel laat zij zien hoe wetenschap helpt om het probleem beter te begrijpen en wat dit betekent voor preventie in het vrouwenvoetbal. En misschien kun jij daar zelf ook een bijdrage aan leveren. Daarover lees je verderop meer.
Door Dr. Anne Benjaminse
Vrouwelijke voetballers lopen veel vaker een voorste kruisbandblessure (VKB-blessure) op dan hun mannelijke collega’s. Zeker jonge speelsters zijn kwetsbaar: adolescenten en jongvolwassen vrouwen hebben een piek in blessures die hun sportcarrière, maar ook hun fysiek en mentaal welzijn flink kunnen beïnvloeden. Het probleem is groot, maar niet onvermijdelijk. Dat blijkt uit onderzoek en uit de verhalen van speelsters die ik de afgelopen jaren heb mogen spreken.
Voorste kruisbandblessures ontstaan door een samenspel van factoren
VKB-blessures ontstaan niet door één fout of één moment. Het is een samenspel van factoren: hoe iemand beweegt bij sprongen, landingen en wendingen, hoe de gewrichten belast worden, welke fysieke en hormonale verschillen er zijn, maar ook mentale factoren zoals stress, concentratie en plezier in het spel. Traditioneel werd veel onderzoek uitgevoerd in laboratoria, met gecontroleerde bewegingen en weinig afleiding. Dat leverde veel kennis op, maar miste een belangrijk deel van de werkelijkheid: voetbal is een dynamische sport waarin beweging ontstaat uit interactie met teamgenoten, tegenstanders, ruimte, tijd en emoties.
In mijn werk probeer ik die realiteit te vangen. Met draagbare sensoren en machine learning kunnen we nu ook op het veld meten hoe speelsters bewegen en hoe het kniegewricht daadwerkelijk belast wordt tijdens oefeningen en wedstrijden. Wat opvalt, is dat hoge kniebelastingen helemaal niet zeldzaam zijn. Sterker nog: ze komen regelmatig voor tijdens ogenschijnlijk normale acties. Het gaat dus niet alleen om ‘extreme’ momenten, maar om dagelijkse bewegingen die in combinatie met andere factoren een blessurerisico vormen.
Waarom preventie in de praktijk lastig is
Dat betekent dat preventie ook anders moet. Veel bewezen oefenprogramma’s worden in de praktijk slecht toegepast. Dat ligt niet aan onwil, maar vaak aan tijd, motivatie of het gevoel dat het programma losstaat van het echte spel. Preventie die werkt, is geïntegreerd, speels en contextgericht. Het moet bewegingen nabootsen die speelsters echt maken, en aandacht besteden aan fysieke én mentale factoren. Clubs kunnen al veel doen door variatie in training te brengen, oefenvormen speels en realistisch te maken en oog te hebben voor herstel en beleving.
De vaak onderschatte mentale factor
Een aspect dat vaak over het hoofd wordt gezien, is de mentale kant. Stress, school, sociale druk, plezier in de sport – allemaal hebben invloed op hoe een speelster beweegt en belastingen opvangt. Daar willen we in ons huidige onderzoek bij het UMCG op focussen. In samenwerking met de KNVB onderzoeken we hoe psychosociale factoren samenhangen met VKB-blessures bij vrouwelijke voetballers van 12 tot 21 jaar.
Onderzoek naar psychosociale factoren bij jonge speelsters
Het onderzoek is laagdrempelig opgezet: speelsters vullen wekelijks een korte vragenlijst in via een app, over hoe ze zich voelen, hoe ze trainingen ervaren en hoe hun herstel verloopt. Geen extra testen, geen lab, alleen hun ervaring in het dagelijks sportleven. Met die gegevens hopen we patronen te ontdekken die kunnen helpen bij effectievere en mensgerichtere preventieprogramma’s. Programma’s die niet alleen zeggen wat je moet doen, maar ook rekening houden met wie je bent en in welke situatie je speelt.
Samen werken aan blessurepreventie in het vrouwenvoetbal
Deelnemen kan ook voor speelsters persoonlijk interessant zijn. Het geeft inzicht in hoe je eigen belastingen en herstel verlopen en hoe jouw ervaringen bijdragen aan een groter geheel. Bovendien zijn er leuke extra’s te winnen: KNVB-shirts en tickets voor wedstrijden van de OranjeLeeuwinnen.
Wat ik met dit werk wil laten zien, is dat VKB-blessures niet alleen pech zijn, en dat één oefening of programma niet dé oplossing biedt. Blessures ontstaan uit complexe interacties van beweging, mentale staat en omgeving. Door onderzoek te combineren met praktijkervaring en persoonlijke verhalen, kunnen we een realistisch beeld krijgen en betere, effectievere preventie ontwikkelen.
Voor speelsters, ouders en trainers: jullie ervaringen zijn cruciaal. Door mee te doen aan onderzoek en door bewust met training, herstel en mentale belasting om te gaan, kunnen we samen het vrouwenvoetbal veiliger maken. Het doel is uiteindelijk dat meisjes en vrouwen niet alleen blessurevrij blijven, maar ook met plezier en vertrouwen op het veld staan.
Direct aanmelden? Dat kan hier!
